Μια από τις πολλές ετυμολογικές απόπειρες της λέξης Jazz είναι οτι προήλθε από την Jass που με τη σειρά της είναι παραφθορά του γαλλικού chasser (‘chercher à prendre’, ‘pousser devant soi, obliger à avancer … faire avancer rapidement’). Μια άλλη, πιο ρομαντική αλλά μάλλον πιο λανθασμένη, εξηγεί οτι το Jass ήρθε απ’το jasmine, διότι οι ιερόδουλες στη Γαλλική συνοικία της Νέας Ορλεάνης είχαν για αγαπημένο τους άρωμα αυτό του γιασεμιού, και οτι στα σοκάκια της Νέας Ορλεάνης οι περαστικοί έσπαγαν πλάκα με τις πινακίδες Jass, καλύπτοντας ή ξεκολώντας το J, οπόταν οι μαγαζάτορες το άλλαξαν σε Jazz. Mια ακόμα οτι προέρχεται από το όνομα Jezebel, επίσης δημοφιλές ανάμεσα στις ποτάνες της Ν. Ορλεάνης. Μια άλλη οτι προέρχεται απ’την αφρικανικής καταγωγής jaz που έφτασε να σημαίνει στα κρεολικά επιταχύνω το ρυθμό, τα πράγματα, τις εξελίξεις.

Και στο βιβλίο του Pynchon, Against The Day, δυο αναρχικοί (απ’αυτους που έβαζαν βόμβες πριν το 1900), ένας εκ των οποίων παίζει μουσική σε ένα μπουρδέλο στην Γαλλική συνοικία, συζητάνε για την τέλεια Αναρχική οργάνωση. Ο μουσικός παρατηρεί οτι η έκφραση “Αναρχική οργάνωση” είναι αντιφατική.

“Yet I’ve noticed the same thing when your band plays – the most amazing social coherence, as if you all shared the same brain.”

“Sure, but you can’t call that organization.”

“What do you call it?”

“Jass.”

*Ken Burns Jazz Intro

**”washes away the dust of everyday life”

1. Βρισκόμαστε στο Μάντισον, Ουισκόνσιν, καταμεσίς του διαρκούς σαματά της State street και είναι Κυριακή μεσημέρι με κρύο και λιακάδα, δηλαδή ότι πρέπει για να μπορείς να κάτσεις στον ήλιο με πουλοβεράκι χωρίς να ζεσταίνεσαι αλλά ούτε και να κρυώνεις. Σε ένα πετρινο σιδερένιο παγκάκι μια νέα κοπέλα όχι ιδιαίτερα όμορφη ούτε ιδιαίτερα καλοντυμένη, με κοντά μαύρα μαλλιά και ξασμένα ρούχα κάθεται σταυροπόδι και κοιτάζει ευθεία μπροστά της (προφανώς προς τις πρασινόχρωμες μεμβράνες του απείρου), ακίνητη σαν φωτογραφία. Με τη διαφορά οτι ο βόρειος ψυχρός άνεμος κάνει το τσουλούφι της να κυματίζει σα κοντοκομμένη σημαία και οτι το τσιγάρο ανάμεσα στα δάχτυλά της συνεχίζει να αναλίσκεται καιόμενο, ίσως ακριβώς όπως τα στριμωγμένα της όνειρα – αλλά αυτά είναι αστήρικτες εικασίες, αφού απ’το ύφος της και μονο είναι αδύνατο να συμπεράνεις αν σκέφτεται το πάντα δυσοίωνο μέλλον ή αν απλώς πρoσπαθεί να συνέλθει μετά από ένα πρωινό ασυνήθιστα έντονης δυσπεψίας.
2. To Μάντισον φτιάχτηκε για να ταλαντώνεται αιωνίως ανάμεσα στις δυο του λίμνες, ή αλλιώς, ανάμεσα στο Καπιτώλιο και το πανεπιστήμιο. Λίγα τετράγωνα πιο κει απ’τον άξονα αυτής της ταλάντωσης, την State street, η άσφαλτος της κατηφορικής οδού N.Frances βυθίζεται στα νερά της λίμνης Μεντότα. Απ’το τέρμα του δρόμου μπορείς να δείς τα μικρά ιστιοπλοϊκά να κινούνται ασταμάτητα στο καφεπράσινο της λίμνης. Δεξιά κι αριστερά του δρόμου, ενός δρόμου ανθισμένου και ηλιόλουστου, βρίσκονται σπίτια ανομοιογενή και ελαφρώς παραμελημένα, με ξύλινες σκάλες και σκεπαστές βεράντες. Λέσχες και στέκια της μιας ή της άλλης φοιτητικής αδελφότητας απ’αυτές που το όνομά τους αποτελείται αποκλειστικά από κεφαλαία γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου. Νέοι αμερικάνοι φοιτητές και φοιτήτριες εμφανίζονται και εξαφανίζονται πίσω από πόρτες με αλλοπρόσαλλα χρώματα. Ένα απ’αυτά τα σπίτια έχει παράθυρα ανοιχτά αλλά καλυμένα με σκούρες σίτες, κι από μέσα ακούγονται κοριτσίστικες ευτυχισμένες φωνές φέρουσες την χαρακτηριστική μεσοδυτική τοπολαλιά. Κάτω απ’τα παράθυρα, κατά μήκος ολόκληρης της πρόσοψης, σε μενεξεδί φόντο είναι γραμμένη με καλλιγραφικούς χαρακτήρες στο χρώμα του χαλκού, η επιγραφή “If I can’t dance, I don’t want to be part of your revolution”.

Τα καλοκαίρια εδώ στη Χαβάη διακρίνονται μεταξύ άλλων για ένα εξαιρετικής σημασίας χαρακτηριστικό τους: η φουσκοθαλασσιά και επομένως τα στρωτά κύματα έρχονται απ’τον νότο και συναντούν τις προφυλαγμένες και ήπιας κλίσης παραλίες κοντά στις πόλεις. Όταν αυτό συμβαίνει το σαββατοκύριακο και δή με τα σχολεία κλειστά, όπως το περασμένο, πρόκειται για ολοήμερη γιορτή. Κάθε ντόπιος πιτσιρικάς που έχει σανίδα του surf ή boogie board, δηλαδή κάθε ντόπιος πιτσιρικάς, βρίσκεται στο νερό από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου.

Μαζί τους βέβαια και όλοι οι λευκοί και λοιποί περαστικοί και τουρίστες, έξω στο Γουακίκι, να περιμένουμε το σωστό το κύμα. Το σωστό κύμα, στην περίπτωση του boogie boarding (μικρότερη “σανίδα” από πλαστικό ή fiberglass για τους μερακλήδες, την οποία οδηγείς ξαπλωτός όταν σε πάρει και σε σηκώσει) είναι στρωτό με μεγάλη κλίση που δεν έχει ακόμα σπάσει σε αφρό. Όταν το πετύχεις αρκούν δυο τρείς απλωτές για να γλιστρήσεις την πλαγιά του και να αρχίσεις την κούρσα προς την παραλία. Αλλά για να το πετύχεις χρειάζεται υπομονή, επιμονή και μια σχετική τεχνογνωσία ή τουλάχιστον παρατηρητικότητα. Σε μια καλή μέρα άσχετοι όπως εγώ καταφέρνουν να καβαλήσουν δυο-τρία καλά κύματα την ώρα. Οι μάστορες βέβαια, συνήθως φαφούτηδες και μελαμψοί, που το κατέουν το σπορ, τα καβαλάνε όλα (και τότε “I too am not a bit tamed, I too am untranslatable,
I sound my barbaric YAWP over the roofs of the world.“).

Το άλφα και το ωμέγα αυτού του εγχειρήματος είναι να πλασαριστείς στη σωστή θέση. Η σωστή θέση είναι εκεί που το επερχόμενο κύμα φουσκώνει αρκετά, αλλά στην άκρη της κυματομορφής και δή από τη μεριά όπου το κύμα σπάει πρώτα σε αφρό. Διότι ο στόχος είναι να οδηγήσεις τη σανίδα διαγώνια από το μεγάλο ύψος στο μικρό (από το μεγάλο δυναμικό στο μικρό), καθώς ο στρόβιλος από το σκάσιμο του κύματος σε ακολουθεί (κι όχι ανάποδα διότι έτσι το τρώς στη μάπα, βεβαίως). Βέβαια, παρόλο που υπάρχουν χάρτες με τα σημεία που σκάνε τα κύματα (τουλάχιστον πέντε στο Γουακίκι), για να βρεθείς στη σωστή θέση τη σωστή στιγμή πρέπει είτε να έχεις πολλά ένσημα είτε να παιζεις πλησίον του φαφούτη. Στην δεύτερη περίπτωση πρέπει να αντέξεις το υποτιμητικό του ύφος μόλις διαπιστώσει οτι είσαι ασπρουλιάρης και το board σου το πήρες πενήντα δολλάρια από το τουριστικό της γωνίας.

Τέλος πάντων, όλοι σχεδόν τα καταφέρνουν (ακόμα και οι πενηντάρες νοικοκυρές που σκάνε μύτη τις Κυριακές τα απογεύματα), διότι το να καβαλάς κύμα στο Γουακίκι είναι σαν να είσαι ερωτευμένος: ακόμα κι αν είναι η πρώτη σου φορά και δεν ξέρεις που πας, καραγουστάρεις, και τα χέρια σου οδηγούν χωρίς να προλαβαίνει το μυαλό σου να σκέφτεται.

Von Clausewitz said that war is the logical extension of diplomacy. Verdoux feels that murder is the logical extension of business

Charlie Chaplin, interviewed for his 1947 film Monsieur Verdoux (via NYT)

Στο πλαίσιο της γενικότερης πολιτισμικής διάχυσης μέσω δικτύου, και σαν μια προσφορά σε όσους δυσκολεύονται να χαλαρώσουν, πάρτε δύο τυπικά δείγματα Χαβανέζικων ασμάτων του δειλινού.

Πρώτα το Sweet Lei Mokihana, για τους απαιτητικότερους των γιόγκι. Sweet είναι η μόνη αγγλοσαξωνική λέξη από όσο μπορώ να καταλάβω: Hui Ohana – Sweet Lei Mokihana

Και στη συνέχεια το κάπως πιο ρυθμικό Aloha Ie O Wai’anae με ολίγη από Αλόχα για μετά τα κοκτέιλς: Hui Ohana – Aloha Ie O Wai\'anae

Ένας από τους μεγαλύτερους θεωρητικούς φυσικούς του 20ου αιώνα πέθανε χτες, αφήνοντας τοον κόσμο της Φυσικής φτωχότερο.

This was John Archibald Wheeler, one of the legends of modern physics. He did foundational work on quantum mechanics, collaborating with Niels Bohr on some of the earliest work in nuclear fission. He invented the S-matrix. He played important roles in both the Manhattan project (atomic bomb) and the Matterhorn project (Hydrogen bomb). He made major contributions to general relativity, co-authoring with Charlie Misner and Kip Thorne the bible of the field. He was legendary for his way with words, coining such terms as wormholes, quantum foam, black holes, and the wave function of the Universe (the Wheeler-DeWitt equation). He trained generations of students; one of his first was Richard Feynman.

(από τη νεκρολογία ενός από τους μαθητές του στο cosmic variance)

Ένα γρήγορο λινκ στο τελευταίο άρθρο του Markos Moulitsas (του Daily Kos) στο Newsweek, σχετικά με την συνεχιζόμενη, γραφική τιτανομαχία μεταξύ Ομπάμα και Χίλαρης για το δημοκρατικό χρίσμα. Ο Moulitsas ισχυρίζεται (ή τουλάχιστον θέλει να ελπίζει) οτι η αυξανόμενης έντασης κόντρα εντός του δημοκρατικού κόμματος μπορεί να διχάζει τη βάση εν όψει των προεδρικών εκλογών του χειμώνα αλλά ταυτόχρονα κινητοποιεί ολοένα και μεγαλύτερα τμήματα αμέτοχων ψηφοφόρων, προς όφελος, υποτίθεται, των δημοκρατικών. Αυτά στην περίπτωση που οι αναποφάσιστοι superdelegates (εξέχοντα μέλη του κόμματος που απολαμβάνουν το δικαίωμα να συμμετέχουν και να ψηφίζουν στο συνέδριο για το χρίσμα χωρίς να έχουν εκλεγεί από τη βάση) αποφασίσουν το ορθόν, δηλαδή να μην πάνε κόντρα στην λαϊκή βούληση όπως αυτή εκφράζεται από τον συνολικό αριθμό ψήφων υπέρ του Ομπάμα αλλά και από τον αριθμό των υπέρ του πολιτειών.

If Obama lost at the polling booth, these supporters would accept the voters’ verdict and carry on. Many, including those who backed Howard Dean’s heartbreaking 2004 campaign, have been through such disappointment before. But if Beltway bigwigs steal a hard-won victory, it would amount to a declaration of civil war. Not only would the resolve of thousands of loyal foot soldiers and the party’s new fund-raising base be irrevocably shaken, but it would torpedo the opportunity to build and strengthen a new generation of Democrats.

Εκείνο που δεν καταλαβαίνω, μάλλον γιατί δεν έχω καμία εμπειρία απο τα τεκταινόμενα στην εγχώρια αμερικανική πολιτική, είναι ποιές ακριβώς κοινωνικές δυνάμεις συγκρούονται εντός του Δημοκρατικού κόμματος, στο όνομα του Ομπάμα και της Χίλαρης. Μια επιφανειακή ανάγνωση, η αγαπημένη των ΜΜΕ, είναι οτι πρόκειται για την σύγκρουση ανάμεσα στο κατεστημένο κεντροκεντρώο, ορθολογικό κομμάτι της βάσης του κόμματος και τις ανανεωτικές/κεντροαριστερές (μέσα αριστερά όμως όπως στο σύστημα 3-5-2 στο ποδόσφαιρο) grassroot και υποτίθεται ιδεολογικοποιημένες τάσεις που υποτίθεται εκφράζει ο Ομπάμα (με περισσή μαεστρία).

Μια λιγότερο επιφανειακή ανάγνωση κανείς;

Η ιστορία του νησιωτικού συμπλέγματος της Χαβάης και των ανθρώπων που έζησαν σ’αυτά τους τελευταίους δέκα αιώνες είναι γεμάτη από αρκούντως συναρπαστικά επεισόδια [1]: από τα μυθικού σθένους υπερωκεάνεια ταξίδια από και πρός το νότιο Ειρηνικό των πρώτων, προ-Κουκ αιώνων και τη “ανακάλυψη” των νησιών από τον κάπταιν Κούκ (που σφαγιάστηκε και φαγώθηκε εδώ btw) μέχρι την επέλαση των ιεραποστόλων, την καταδυνάστευση του Πολυνήσιου πληθυσμού, την εποχή των φαλαινοθηρικών και την εποχή των ζαχαροφυτειών, μέχρι την συνομωσία της οικονομικής ελίτ των νησιών που ανέτρεψε πραξικοπηματικά την παραδοσιακή βασιλεία και πίεσε αφόρητα εως την τελική αφομοίωση των νησιών από τις ΗΠΑ[2], ή τέλος, την μετά το ‘50 ισοπεδωτική τουριστική ανάπτυξη και την επέλαση των ξενοδόχων και τελευταία των γιαπωνέζων.

Η σχέση του μειοψηφικού πια τμήματος εκείνου του πληθυσμού που αποκαλεί τον εαυτό του ιθαγενή/πολυνήσιο με τους πυλώνες της σύγχρονης εξουσίας στα νησιά – το αμερικανικό πολιτειακό δημοκρατικό πολίτευμα, τον αμερικανικό στρατό (για τον οποίον οι βάσεις στο Περλ Χάρμπορ αλλά και αλλού είναι τα ορμητήρια από όπου ελέγχεται καθολικά ολόκληρος ο Ειρηνικός και οι ανατολικές ακτές της Ασίας) και την σύγχρονη αμερικανο-ιαπωνική οικονομική ελίτ – δεν είναι πάντα αρμονικές.

Οι λεπτομέριες στις μεταξύ τους σχέσεις είναι συνήθως δαιδαλώδεις και κάθε επίκληση φυλετικής ή πολιτισμικής καθαρότητας εκ μέρους των ιθαγενών μου φαίνεται πάντα ύποπτη. Υπάρχει όμως ένα εύκολα επιβεβαιώσιμο εμπειρικό στοιχείο που συνηγορεί υπέρ της εκδοχής οτι ο ιθαγενής πληθυσμός παραμερίστηκε αρχικά, έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης αργότερα και στη συνέχεια περιθωριοποιήθηκε δραματικά, περιθωριοποίηση που θα συνεχιστεί και στις επόμενες γενιές Χαβανέζων: το εμπειρικό αυτό στοιχείο είναι οι χιλιάδες άστεγες και άνεργες οικογένειες που ζούν σε σκηνές στις ανατολικές παραλίες του νησιού, εκεί όπου δεν πλησιάζουν οι συνήθεις τουρίστες. Χιλιάδες άστεγοι σε μια από τις πιο πλούσιες πολιτείες των ΗΠΑ όπου η γή είναι από τις ακριβότερες των ΗΠΑ. Και δεν είναι ακριβώς εγκαταλελειμένοι: η πολιτεία της Χαβάης έχει ένα από τα πιο ανεπτυγμένα κοινωνικά προγράμματα στην Αμερική. Είναι όμως μέχρις εσχάτων περιθωριοποιημένοι. Διότι το Αμερικανικό σύστημα απέτυχε κι εδώ με τον χαρακτηριστικό τρόπο που αποτυγχάνει παντού όπου υπάρχουν ανταγωνιστικές ομάδες πληθυσμού με μεγάλες, αρχικά, ανισότητες στην πρόσβαση στην εξουσία: αφήνοντας τις ανισότητες να διογκωθούν στο όνομα της ελευθερίας του ισχυρού, στο όνομα του δικαιώματός του στην κερδοσκοπία.

Το 1993, κατά την επέτειο των 100 χρόνων από το πραξικόπημα, ο Κλίντον (ο πρώτος), υπέγραψε το διάγγελμα της συγνώμης! Με το οποίο ζητούσε συγνώμη από τους Χαβανέζους για την πραξικοπηματική ανατροπή της βασίλισας Λιλί’Ουοκαλάνι και την άδικη προσάρτηση των νησιών από τις ΗΠΑ. Φυσικά τώρα είναι πολύ αργά για την αποκατάσταση του δικαίου. Οι Χαβανέζοι είναι έτσι κι αλλιώς μειοψηφία – μετά την επέλαση των Κινέζων, των Φιλιππινέζων, των Πορτογάλλων (!), των Γιαπωνέζων και των λευκών αμερικανών νιού έιτζερς.

Κάποιοι ντόπιοι όμως πιστεύουν πως υπάρχουν ακόμη περιθώρια ανεξαρτητοποίησης. Μέχρι να βρώ το χρόνο να γράψω περισσότερα για αυτό (και για άλλα πολλά γύρω από τα νησιά) διαβάστε αυτό εδώ το περιεκτικό άρθρο στο Nation γύρω από την ιστορία της προσάρτησης και τα κινήματα ανεξαρτητοποίησης. Και για τους φανατικούς, ιδεολόγους, ρομαντικούς, υπάρχει και η ανοιχτή επιστολή του Χαβανέζικου κινήματος ανεξαρτησίας προς την Αμερικανική Αριστερά (!!!) όπου διαβάζει κανείς πως:

We still hold much in common with prerevolution Cuba–a sugar plantation economy and status as the playground for the rich of North America.

hasta la victoria.

[1]Για μια σχετικά συνοπτική παρουσίαση δείτε το Shoal of Time, a History of the Hawaiian Islands.
[2]Το πρώτο κεφάλαιο στο καταπληκτικό βιβλίο του Stephen Kinzer, Overthrow: America’s Century of Regime Change from Hawaii to Iraq το οποίο btw ο συγγραφέας συζητάει στο democracynow.org.

Το Nature έκανε πρόσφατα μια άτυπη δικτυακή δημοσκόπηση στην οποία συμμετείχαν 1400 αναγνώστες του από 60 χώρες γύρω από τη χρήση ή μή φαρμακευτικών ουσιών για την “τόνωση” διανοητικών λειτουργιών όπως η εστίαση, η συγκέντρωση και η μνήμη. Το 20% όσων συμμετείχαν απάντησαν θετικά!

For those who choose to use, methylphenidate was the most popular: 62% of users reported taking it. 44% reported taking modafinil, and 15% said they had taken beta blockers such as propanolol, revealing an overlap between drugs. 80 respondents specified other drugs that they were taking. The most common of these was adderall, an amphetamine similar to methylphenidate. But there were also reports of centrophenoxine, piractem, dexedrine and various alternative medicines such as ginkgo and omega-3 fatty acids.

Η σχετικά πρόσφατη αυτή τάση αποδίδεται στην αυξημένη πίεση για αποτελέσματα που ασκείται σε όλα τα στάδια της ζωής ανθρώπων που ακολουθούν ακαδημαϊκή καριέρα ή γενικά καριέρα που απαιτεί έντονη και καθημερινή “διανοητική” εργασία, από το σχολείο και το πανεπιστήμιο μέχρι την πολυπόθητη απόκτηση μόνιμης (ή “μόνιμης”) θέσης εργασίας.

Οι δημοφιλέστερες από τις παραπάνω νευροντόπες φαίνονται να έχουν “σχετικά μικρή” θετική επίδραση, λένε οι ειδικοί, αλλά δεν υπάρχουν μελέτες για πιθανές παρενέργειες από μακροχρόνια χρήση.

Few studies have looked in depth at the prevalence of this kind of drug use or at people’s attitudes towards it. And few data are available on how effective these neuroenhancing agents are or on long-term side effects.

Επιπροσθέτως, παρότι η πλειοψηφία των ερωτηθέντων θεωρεί οτί η χρήση παρόμοιων ουσιών από ανήλικους μαθητές θα έπρεπε να απαγορεύεται, ορισμένοι ισχυρίζονται οτι θα τα έδιναν στα παιδιά τους αν έπαιρναν και οι συμμαθητές τους!

Το φαινόμενο φαίνεται να κατατάσσεται ακόμα στη σφαίρα του Placebo, αλλά τα ηθικά διλήμματα στο μυαλό ορισμένων φαίνεται πως έχουν ήδη απαντηθεί. Έτσι όταν τα σκευάσματα φτάσουν να προσφέρουν μετρήσιμες βελτιώσεις στην διανοητική απόδοση των χρηστών, μια νέα, χρυσοφόρα αγορά θα έχει μόλις ανοίξει. Τα υπόλοιπα θα τα αναλάβουν οι διαφημιστές. The future is orange!

Ένα ακόμη τρόπαιο προστέθηκε στη συλλογή μου: από σήμερα δικαιούμαι να χτενίζω (και νόμιμα πια) τους δρόμους των νήσων Σάντουιτς (όπως και κάθε άλλο καρόδρομο των ΗΠΑ) και να συναγελάζομαι ισότιμα με τους άλλους χαζοβιόληδες, ακαμάτηδες και πληκτόπληκτους οδηγούς στα εντόνως κοινωνικά επί της ασφάλτου δρώμενα. Ενημερώνω τους τουρίστες οτι συνηθίζω να κινούμαι στην περιοχή του Γουακίκι μόνο τις πρώτες απογευματινές ώρες και ως τη δύση του ηλίου.

Το καλύτερο απ’όλα, δε, είναι οτι, μετά από 32 χρόνια μπαίνει επιτέλους, ΤΕΛΟΣ, στο επιχείρημα “τί μιλάς εσύ, ρε, αφού δεν έχεις δίπλωμα”, μόνιμη επωδός κάθε σχολίου/εποικοδομητικής κριτικής στην οδήγηση των άλλων. Χε χε χε χε χε.

Να προσθέσω παρενθετικά, οτι είχα την ευκαιρία να έρθω σε επαφή με την αρχή έκδοσης της άδειας οδήγησης – δημόσια υπηρεσία με τα όλα της, με κισέδες και κακομούτσουνες τελειωμένες πενηντάρες ΔΥ. (more…)