Παρεκλίνουμε από την παραδοσιακή θεματολογία αυτού του ιστολογίου και μπαίνουμε για λίγο στα χωράφια του spaceballz μόνο και μόνο για να σας δείξουμε ένα πολύ περιεκτικό σκονάκι γύρω από τους τρόπους με τους οποίους οι αστρονόμοι ανακαλύπτουν εξωπλανήτες. Εξωπλανήτες ονομάζονται οι πλανήτες έξω από το ηλιακό μας σύστημα. Όπως αντιλαμβάνεστε πρόκειται για πολύ σέξυ αντικείμενο: Είμαστε μόνοι στο σύμπαν; Υπάρχουν εξωγήινοι πολιτισμοί; Υπάρχουν κατοικίσιμοι πλανήτες; Υπάρχουν πλανήτες όπου οποιαδήποτε μορφή ζωής βασισμένη στο νερό έχει δυνατότητα ύπαρξης;
Ισως δεν είναι προφανές σε όσους δεν έχουν άμεση επαφή με την αστρονομία, αλλά οτιδήποτε σε μέγεθος πλανήτη βρίσκεται σε άλλο ηλιακό σύστημα από το δικό μας και δεν ακτινοβολεί (δηλαδή δεν είναι άστρο) είναι πολύ δύσκολο να παρατηρηθεί “απευθείας”. Μπορεί όμως κανείς, με την βοήθεια των σούπερ γουάου τηλεσκοπίων τελευταίας κυκλοφορίας να τους παρατηρήσει έμμεσα, με τρείς διαφορετικές μεθόδους. Αυτές οι μέθοδοι και ακόμα περισσότερα περιγράφονται περιληπτικά στο εν λόγω “σκονάκι” από το SEED magazine.
Για όσους βιαστικούς δεν θέλουν να διαβάζουν σκονάκια, οι τρείς τρόποι είναι
- μέτρηση της μεταβολής του χρώματος του άστρου γύρω από το οποίο περιφέρεται ο πλανήτης. Η περιφορά του πλανήτη προκαλεί μια μικρή μετατόπιση στη θέση του άστρου ως προς εμάς. Όταν αυτή η μετακίνηση γίνεται προς την κατεύθυνσή μας το φώς του άστρου γίνεται (ελαφρώς) πιο μπλέ ενώ όταν η γίνεται προς την αντίθετη κατεύθυνση το φώς γίνεται πιο κόκκινο (αυτό το γνωστό φαινόμενο – που έχει την ίδια εξήγηση με τον ήχο του ασθενοφόρου που αλλάζει συχνότητα όταν μας προσπερνάει – λέγεται φαινόμενο Doppler ).
- μέτρηση της μεταβολής της έντασης του φωτός που εκπέμπει το άστρο καθώς ο πλανήτης περνά από μπροστά του (και επισκιάζει ένα μικρό τμήμα του). Αυτή η μέτρηση δίνει πληροφορίες για την διάμετρο του πλανήτη (αφού η σκιά έχει εξαρτάται από τη διάμετρο).
- gravitational microlensing: όταν ένα λαμπρό άστρο περνάει πίσω από το άστρο του εξωπλανήτη, το φώς του λαμπρού άστρου καμπυλώνεται εξαιτίας του βαρυτικού πεδίου του άστρου του εξωπλανήτη (διότι το φώς ακολουθεί τον συντομότερο δρόμο από το ένα σημείο στο άλλο, αλλά ας μην μπούμε σε λεπτομέριες). Έτσι σχηματίζεται ένας δίσκος από “είδωλα” του λαμπρού άστρου. Αν υπάρχει εξωπλανήτης αυτά τα είδωλα είναι στρεβλωμένα εξαιτίας του βαρυτικού πεδίου του πλανήτη. Μιλάμε για πολύ σέξυ αστρονομία!!
Αντέστε* να το δείτε πάντως, αξίζει τον κόπο.
*πληθυντικός του “άντε”.
Και μάλιστα στο site με τον σχετικό κατάλογο τους έχει και κατά κατηγορία , ανάλογα με την μέθοδο εντοπισμού.
(Πάω να ενημερώσω και το spaceballz με λινκ)
Λίγο άσχετο, αλλά…
Το έχεις δει αυτό;
http://www.youtube.com/watch?v=XPdTlHK1h_0
Ναι, ναι το έχω δεί.
Πήγαμε πρόσφατα με το θάνο εκεί πάνω. Πρόκειται για απίστευτο θέαμα! Δεν μπήκαμε στα τηλεσκόπια δυστυχώς, αλλά από ότι μου λένε δεν έχει και τίποτα να δείς εκεί που σ’αφήνουν να μπείς. Βέβαια δε σ’αφήνουν να μπείς στο control room ή οπουδήποτε κοντά στα οπτικά όργανα. Ακόμα κι αν είσαι αστροφυσικός και έχεις χρόνο στα τηλεσκόπια πάντως συνήθως τον κάνεις από κάτω (από το Hilo στην παραλία). Μόνο οι τεχνικοί έχουν συνεχή πρόσβαση στα τηλεσκόπια.
Με τηλεσκόπια ή χωρίς τηλεσκόπια πάντως είναι το μόνο μέρος που ξέρω που μπορείς να ανέβεις με το αγροτικό σου εκεί πάνω, να γεμίσεις την καρότσα με χιόνι, να κάνεις snowboard, και μετά να οδηγήσεις μισή ωρίτσα μέχρι την παραλία, να αειάσεις το χιόνι στην άμμο και να κάνεις σερφ!
Και πάνω στην ώρα ο Θάνος πόσταρε σχετική φωτό:
http://anotherblog.net/archives/150
Το θέμα ξαναζεστένεται με το άστρο OGLE-2006-BLG-109L στα 5000 έτη φωτός από εμάς, και το πλανητικό σύστημα που φέρει.
Βρέθηκαν λένε μικρότερα αντίγραφα του Δία και του Κρόνου, αλλά με τις ίδιες αναλογίες μαζών και αποστάσεων όπως οι δικοί μας Δίας και Κρόνος.
Ίσως δηλαδή να ευνοείται κάπως η γέννηση πλανητικών συστημάτων σαν το δικό μας.
γραψε τη γνωμη σου