Είδα προχτές την ταινία του Ron Howard, Angels and Demons, λόγω κυρίως επαγγελματικού ενδιαφέροντος: μερικές σκηνές της ταινίας γυρίστηκαν στο CERN (ο Τομ Χανκς που πρωταγωνιστεί, μαζί με την σέξυ Ιταλίδα πρωταγωνίστρια έκαναν τις σχετικές εμφανίσεις στη Γενέυη) και το σενάριο εμπλέκει το LHC, σε επτασφράγιστο πείραμα του οποίου παράγεται ένα μπουκαλάκι από αντιύλη το οποίο και κλέβουν οι κακοί για να το χρησιμοποιήσουν ως βόμβα και να καταστρέψουν το Βατικανό.

Όσοι θα βλέπατε την ταινία μόνο για τις σκηνές στο CERN, δείτε καλύτερα μόνο το σχετικό γιουτιούμπ βιντεάκι, όπου μας δείχνουν τον επιταχυντή να ανάβει, τα πρωτόνια να τρέχουν, κρούσεις σε αργή κίνηση, φωτόνια που πετάνε μέσα στα καλορίμετρα, και όλα αυτά με υπόκρουση τσιτωμένους επιστήμονες που μιλούν αγγλικά με διάφορες ευρωπαϊκές προφορές (η πιο καλτ είναι η ανακοίνωση γύρω στα 2.40 οτι “we hab e signal in de luminosity monito’s, we hab events!” που μου θύμισε την περιβόητη διαφήμιση “what are you sinking about?”).

Καταπληκτικα γραφικά λοιπόν! Φαντάσου τί outreach θα μπορούσε να γίνει αν το CERN είχε στη διάθεσή του animators αυτής της κλάσης. Η Moving Picture Company που τα έκανε γράφει στο σάιτ της:

The 40 second shot describes the creation and storage of antimatter by travelling through the inner workings of CERN’s Large Hadron Collider and Atlas Detector. The true nature of CERN’s particle collisions was adapted to suit the story and provide a visually thrilling moment for audiences. An extensive pre-vis was created as a guide for the onset crew who filmed the first part of the shot in a green-screen backed Control Room set and the last part of the shot in the antimatter collection lab. The middle section of the sequence was entirely a CG creation. The interior of the facility including the outer parts of the Atlas and CERN tunnel were re-created by the Environments team using camera projection techniques, using photographs taken by Stammers and Bickerton at the CERN Labs in Geneva, as well as RED camera footage shot by Bickerton at CERN on an earlier recce. To re-create the X-Ray look of the interior of the Atlas detector, MPC was provided with a complex CAD model from CERN which the Asset Dept remodelled, and Kevin Hahn adapted this geometry to develop the X-Ray look in Renderman. Sections of internal pipes for which MPC had no access to they used reference photos sourced from the internet and the live action set to construct CG sections to join the multiple environments. Particle collisions and antimatter FX were provided FX animators Mathieu Chardonnet and Xavier Lestourneaud and all layers were composited by Scott Taylor.

Κατά τα λοιπά η ταινία είναι το αντίστοιχο του Χάρρυ Πόττερ για θρησκόληπτους συνταξιούχους με μεταφυσικές ανησυχίες που πρόκειται να ταξιδέψουν σύντομα στη Ρώμη.

Το CERN πάντως ασχολήθηκε αρκετά με το πρότζεκτ ωστε να έχει και σελίδα με σχετικές ερωτήσεις και απαντήσεις (οι απαντήσεις είναι α)όχι δεν είναι δυνατόν να φτιάξουν δυο γραμμάρια αντιύλης σε μπουκαλάκι και β)όχι, η αντιύλη δεν πρόκειται να λύσει το ενεργειακό μας πρόβλημα).

Μια από τις πολλές ετυμολογικές απόπειρες της λέξης Jazz είναι οτι προήλθε από την Jass που με τη σειρά της είναι παραφθορά του γαλλικού chasser (’chercher à prendre’, ‘pousser devant soi, obliger à avancer … faire avancer rapidement’). Μια άλλη, πιο ρομαντική αλλά μάλλον πιο λανθασμένη, εξηγεί οτι το Jass ήρθε απ’το jasmine, διότι οι ιερόδουλες στη Γαλλική συνοικία της Νέας Ορλεάνης είχαν για αγαπημένο τους άρωμα αυτό του γιασεμιού, και οτι στα σοκάκια της Νέας Ορλεάνης οι περαστικοί έσπαγαν πλάκα με τις πινακίδες Jass, καλύπτοντας ή ξεκολώντας το J, οπόταν οι μαγαζάτορες το άλλαξαν σε Jazz. Mια ακόμα οτι προέρχεται από το όνομα Jezebel, επίσης δημοφιλές ανάμεσα στις ποτάνες της Ν. Ορλεάνης. Μια άλλη οτι προέρχεται απ’την αφρικανικής καταγωγής jaz που έφτασε να σημαίνει στα κρεολικά επιταχύνω το ρυθμό, τα πράγματα, τις εξελίξεις.

Και στο βιβλίο του Pynchon, Against The Day, δυο αναρχικοί (απ’αυτους που έβαζαν βόμβες πριν το 1900), ένας εκ των οποίων παίζει μουσική σε ένα μπουρδέλο στην Γαλλική συνοικία, συζητάνε για την τέλεια Αναρχική οργάνωση. Ο μουσικός παρατηρεί οτι η έκφραση “Αναρχική οργάνωση” είναι αντιφατική.

“Yet I’ve noticed the same thing when your band plays - the most amazing social coherence, as if you all shared the same brain.”

“Sure, but you can’t call that organization.”

“What do you call it?”

“Jass.”

*Ken Burns Jazz Intro

**”washes away the dust of everyday life”

1. Βρισκόμαστε στο Μάντισον, Ουισκόνσιν, καταμεσίς του διαρκούς σαματά της State street και είναι Κυριακή μεσημέρι με κρύο και λιακάδα, δηλαδή ότι πρέπει για να μπορείς να κάτσεις στον ήλιο με πουλοβεράκι χωρίς να ζεσταίνεσαι αλλά ούτε και να κρυώνεις. Σε ένα πετρινο σιδερένιο παγκάκι μια νέα κοπέλα όχι ιδιαίτερα όμορφη ούτε ιδιαίτερα καλοντυμένη, με κοντά μαύρα μαλλιά και ξασμένα ρούχα κάθεται σταυροπόδι και κοιτάζει ευθεία μπροστά της (προφανώς προς τις πρασινόχρωμες μεμβράνες του απείρου), ακίνητη σαν φωτογραφία. Με τη διαφορά οτι ο βόρειος ψυχρός άνεμος κάνει το τσουλούφι της να κυματίζει σα κοντοκομμένη σημαία και οτι το τσιγάρο ανάμεσα στα δάχτυλά της συνεχίζει να αναλίσκεται καιόμενο, ίσως ακριβώς όπως τα στριμωγμένα της όνειρα - αλλά αυτά είναι αστήρικτες εικασίες, αφού απ’το ύφος της και μονο είναι αδύνατο να συμπεράνεις αν σκέφτεται το πάντα δυσοίωνο μέλλον ή αν απλώς πρoσπαθεί να συνέλθει μετά από ένα πρωινό ασυνήθιστα έντονης δυσπεψίας.
2. To Μάντισον φτιάχτηκε για να ταλαντώνεται αιωνίως ανάμεσα στις δυο του λίμνες, ή αλλιώς, ανάμεσα στο Καπιτώλιο και το πανεπιστήμιο. Λίγα τετράγωνα πιο κει απ’τον άξονα αυτής της ταλάντωσης, την State street, η άσφαλτος της κατηφορικής οδού N.Frances βυθίζεται στα νερά της λίμνης Μεντότα. Απ’το τέρμα του δρόμου μπορείς να δείς τα μικρά ιστιοπλοϊκά να κινούνται ασταμάτητα στο καφεπράσινο της λίμνης. Δεξιά κι αριστερά του δρόμου, ενός δρόμου ανθισμένου και ηλιόλουστου, βρίσκονται σπίτια ανομοιογενή και ελαφρώς παραμελημένα, με ξύλινες σκάλες και σκεπαστές βεράντες. Λέσχες και στέκια της μιας ή της άλλης φοιτητικής αδελφότητας απ’αυτές που το όνομά τους αποτελείται αποκλειστικά από κεφαλαία γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου. Νέοι αμερικάνοι φοιτητές και φοιτήτριες εμφανίζονται και εξαφανίζονται πίσω από πόρτες με αλλοπρόσαλλα χρώματα. Ένα απ’αυτά τα σπίτια έχει παράθυρα ανοιχτά αλλά καλυμένα με σκούρες σίτες, κι από μέσα ακούγονται κοριτσίστικες ευτυχισμένες φωνές φέρουσες την χαρακτηριστική μεσοδυτική τοπολαλιά. Κάτω απ’τα παράθυρα, κατά μήκος ολόκληρης της πρόσοψης, σε μενεξεδί φόντο είναι γραμμένη με καλλιγραφικούς χαρακτήρες στο χρώμα του χαλκού, η επιγραφή “If I can’t dance, I don’t want to be part of your revolution”.

Sure we could stop dictators and pandemics, but we could also make the signs on every damn diagram make sense.

Μες το μυαλό μου είναι αυτοί οι τύποι…

Sweet as memory,
The mimozas steep the bedroom

R.M. Rilke (και δε βρίσκω την πρωτότυπη Γερμανική εκδοχή)

Στην κυριακάτικη λογοτεχνική επιθεώρηση των NYT ο Jim Holt επιχειρηματολογεί υπέρ της αποστήθισης ποιημάτων. Καθημερινή πρακτική που στη ζωή του υποκαθιστά τη λειτουργία ενός ipod, η απομνημόνευση είναι μια διαδικασία που ξεκινά σχεδόν μηχανικά, ισχυρίζεται: καταπίνοντας ένα-δυο καινούριους στίχους κάθε μέρα. Αναρωτιέμαι αν θα είχα ποτέ την πειθαρχία πoυ χρειάζεται για κάτι τέτοιο. Αναρωτιέμαι αν θα βελτίωνε τις ανεκδιήγητα κακές επιδόσεις μου στην απομνημόνευση του οτιδήποτε (O Holt λέει πως είναι αμφίβολο - η αποστήθιση ποιημάτων φαίνεται πως σε κάνει καλύτερο στην αποστήθιση ποιημάτων, κι αυτό είναι όλο). Αναρωτιέμαι, ως Έλλην του εξωτερικού, αν θα βοηθούσε στην διάσωση της μητρικής μου γλώσσας ή στη διατήρησή της σε ανεκτά επίπεδα. Αναρωτιέμαι αν θα βελτίωνε την προβληματική μου άρθρωση. Ένα είναι σίγουρο: αν είχα την επιμονή να το καλλιεργήσω, θα το διασκέδαζα αφάνταστα.

Παρακάτω, ο Joseph O’Neill, συγγραφέας του Netherlands που περιμένει στη διαρκώς αυξανόμενη στοίβα βιβλίων μου να διαβαστεί, γράφει για τις επιστολές του Μπέκετ που δημοσιεύονται για πρώτη φορά (δεν λείπει και η απαραίτητα νευρώδης και απαραίτητα ασπρόμαυρη φωτογραφία του θείου Σάμουελ). Επιστολές προς τον Joyce π.χ., σχετικά με τη χρήση διαφορετικών γραμματικών τύπων στην Ελληνικήν, επιστολές που έγραψε σε διάφορες γλώσσες σε μια δύστοκή και δύσκολη περίοδο της ζωής του (και πολυτάραχη περίοδο στην Ευρώπη γενικώς). Αναρωτιέμαι αν αυτό είναι ένα από τα χιλιάδες εκείνα βιβλία που δεν θα διαβάσω ποτέ λόγω έλλειψης χρόνου. Δεν μπορεί όλοι οι άνθρωποι να έχουν χρόνο για όλα τα βιβλία. Οι ιδιωτικές επιστολές του Μπέκετ σίγουρα διαβάζονται από ανθρώπους που έχουν τουλάχιστον διαβάσει πρωτύτερα ένα βιβλίο του Μπέκετ από εκείνα που ο ίδιος έγραψε με σκοπό να διαβαστούν. Κάτι με σπρώχνει παρ’όλα αυτά να το παραγγείλω. Αγοράζοντάς το, όμως, αναρωτιέμαι, δεν εξαγοράζω το δικαίωμα να αναβάλλω επ’αόριστω την ανάγνωσή του; Ο old boy ή ο Μπόρχες σίγουρα θα έχουν γράψει κάτι σχετικό.

Σημαίνουν όλα αυτά πως είμαι posh, όπως ισχυρίζεται σε κάθε ευκαιρία η Heleen; Τί θα έλεγε ο Irvin Yalom, αναρωτιέμαι;

Όπως ίσως δεν ξέρετε, όλοι οι τυχαίοι αριθμοί (και συνεπώς οι τυχαίες διαδικασίες, τα τυχαία φύλλα τράπουλας, τα τυχαία passwords, τα gotcha captcha κλπ. κλπ.) που χρησιμοποιεί ένας υπολογιστής είναι στην πραγματικότητα ψευδο-τυχαίοι. Δηλαδή δεν είναι καθόλου τυχαίοι αλλά, τουναντίον, ντετερμινιστικά προσδιορισμένοι με έναν αλγόριθμο συνήθως απλό, που έχει όμως την ιδιότητα να παράγει μεγάλα σύνολα αριθμών οι οποίοι ενώ δεν είναι, φαίνονται τυχαίοι. Αυτό σημαίνει οτι ο αλγόριθμος παράγει ένα πακέτο π.χ. 10 δις αριθμών που περνάνε με επιτυχία ένα μεγάλο σύνολο από τεστ φτιαγμένα για να ξεχωρίζουν τυχαία από μη τυχαία πακέτα (ανάμεσά τους σε επιφανή θέση και το τεστ πόκερ).

Στην πραγματικότητα οι ψευδοτυχαίοι αριθμοί είναι προτιμηταίοι σε κάθε εφαρμογή σχετική με υπολογιστή, κυρίως γιατί είναι τσάμπα (σε αντίθεση με πραγματικά τυχαίους αριθμούς που θα έπρεπε να συλλεχθούν από κάποια πραγματικά τυχαία φυσική διαδικασία) αλλά και γιατί είναι δυνατόν να ανακατασκευάσουμε τον κάθε αριθμό ξεχωριστά (χρήσιμο στην διαδικασία παρασκευής και ανάλυσης λογισμικού). [*]

Αν όμως κάποιος θέλει σώνει και ντε, πραγματικά, αληθινά, πέρα για πέρα τυχαίους αριθμούς (και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί, αλλά τέλος πάντων) μια από τις λίγες ασφαλείς λύσεις είναι να προσπαθήσει να τους εξάγει από μια εγγενώς τυχαία φυσική διαδικασία, την ραδιενεργό β-διάσπαση. Ενώ ο κατά μέσο όρο χρόνος διάσπασης ενός ραδιενεργού πυρήνα μας είναι γνωστός με μεγάλη ακρίβεια, το χρονικό σημείο στο οποίο θα διασπαστεί ένας συγκεκριμένος πυρήνας όχι μόνο είναι άγνωστος, αλλά επίσης εγγενώς τυχαίος. Συγκεκριμένα, έχει 50% πιθανότητα να διασπαστεί σε χρόνο μικρότερο απ’το μέσο όρο, και 50% πιθανότητα να το κάνει σε χρόνο μεγαλύτερο απ’το μέσο όρο. Μετρώντας το χρόνο ανάμεσα σε δυο διαδοχικές διασπάσεις συλλέγει κανείς μηδενικά και άσους αν είναι μικρότερος ή μεγαλύτερος απ’το μέσο όρο και μετατρέπει τα μηδενικά και τους άσσους σε floating point πραγματικούς με την επιθυμητή ακρίβεια στο επιθυμητό διάστημα.

Τώρα όλος αυτός ο τζερτζελές είναι διαθέσιμος και μέσω δικτύου, από την υπηρεσία Hotbits. Εκεί, ένας μετρητής Geiger-Mueller (ένα μαραφέτι που κάνει κλικ κάθε που ένα σωματίδιο ικανό να ιονίσει άτομα περνάει μέσα του) μπροστά από ένα δείγμα ραδιενεργού Καισίου 137 (το ίδιο είδος ατόμου αλλά διαφορετικό ισότοπο χρησιμοποιείται για να ορίσει το δευτερόλεπτο), μετράει τον χρόνο ανάμεσα σε διαδοχικές “εκπυρσοκροτήσεις” ατόμων Καισίου και σας σερβίρει φρέσκους και ζεστους αληθινά τυχαίους αριθμούς (αλλά και passwords). Καλή τύχη!

[*]στην πραγματικότητα μια απ’τις εφαρμογές που χρειάζονται τυχαίους αριθμούς είναι μια τεχνική αριθμητικής ολοκλήρωσης που, όχι τυχαία, αποκαλείται μέθοδος Μοντε Κάρλο. Στις περισσότερες των περιπτώσεων μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει σύνολα αριθμών που λέγονται Quasi-random, και όχι μόνο δεν είναι τυχαίοι, αλλά ούτε καν συμπεριφέρονται ως τυχαίοι: συμπεριφέρονται πολύ καλύτερα για τις εφαρμογές που συζητάμε (δείτε εδώ για μια made by lazopolis εισαγωγή).

Επισήμως και καθόλου ξαφνικά μπήκε η Άνοιξη. Ανεπισήμως έριξε πέντε ποντάκια χιόνι σε δυο ώρες το πρωί. Ζυρίχη!

Καταταγείτε και Ξανακαταταγείτε, μας έλεγαν!

Ο Μεγάλος (Large) Αδρονικός (Hadron) Επιταχυντής (Collider *) κοιμάται. Μετά την πολύβουη τελετή έναρξης και το σοβαρό ατύχημα που ακολούθησε το Σεπτέμβρη, ο ισχυρότερος επιταχυντής στην Ιστορία βρίσκεται σε κατάσταση ύπνωσης όσο οι επιχειρήσεις επισκευής και συντήρησης εξελίσσονται στο εσωτερικό του. Την περασμένη εβδομάδα, για παράδειγμα, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες επισκευής της διασωλήνωσης της κρυογενικής εγκατάστασης στον τομέα 3-4 (ο επιταχυντής είναι χωρισμένος σε 8 τομείς, o 3-4 είναι ο τομέας με το ατύχημα) και σήμερα αντικαταστάθηκε ένας ακόμα μαγνήτης που βρέθηκε να είναι προβληματικός στον τομέα 6-7. Το επίσημο πρόγραμμα πλέον μιλάει για έναρξη λειτουργίας το Σεπτέμβρη με δέσμες πρωτονίων στην “μεταβατική” αλλά ασφαλέστερη ενέργεια των 5TeV (αντί για 7 που είναι ο συντεταγμένος στόχος) τουλάχιστον μέρχι το νέο έτος.

Η σύγχρονη φυσική μπορεί κανείς να ισχυριστεί οτι ξεκινάει με την ανακάλυψη του ηλεκτρονίου από τον J.J. Thompson στα τέλη του 19ου αιώνα. Από εκείνη την πρώτη ματιά της ανθρωπότητας στον στοιχειώδη μικρόσκοσμο μέχρι σήμερα η σύχρονη σκέψη έχει διανύσει αχανείς εκτάσεις στο ασύλληπτα μικροσκοπικό, έχει ανακαλύψει τη δομή του ατόμου (θέτοντας τις βάσεις μιας από πρώτες αρχές θεμελίωσης της Χημείας), τη δομή του πυρήνα, την δομή του πρωτονίου και του νετρονίου μέσα στον πυρήνα, έχει ανακαλύψει μια σειρά από στοιχειώδη και σύνθετα σωμάτια που δεν απαντώνται στην καθημερινή ζωή κλπ. κλπ. Κι όλα αυτά σε μια κλίμακα όπου η έννοια “σωματίδιο” και μαζί της κάθε προσπάθεια οντολογικής περιγραφής του κόσμου συναντούν τα όριά τους. Όμως η Φυσική έχει τη δυνατότητα να αδιαφορεί επιδεικτικά εμπρός στα αδύνατα της οντολογίας, ακριβώς επειδή ως κανονιστικό εργαλείο της έχει το πείραμα. Και μια σειρά από κεντρικής σημασίας πειράματα σκέδασης/κρούσης είναι που έφεραν τη θεωρητική μας γνώση γύρω από το μικρόκοσμο στο σημείο που είναι σήμερα.

Η πρακτική του να συγκρούει κανείς σωματίδια με όσο γίνεται μεγαλύτερη ορμή και να παρατηρεί τα θραύσματα που προκύπτουν για να βγάλει συμπεράσματα για τη φύση των συγκροόμενων σωματιδίων είναι μια παράδοση που ξεκινάει από τον Rutherford (τον… πρώτο επιτυχημένο Αλχημιστή, όπως τον παρουσιάζει χαριτολογώντας ένας βιογράφος του) και την ανακάλυψη της δομής του ατόμου. Από τότε μέχρι σήμερα μια σειρά από ολοένα και πιο μεγάλες, ολοένα και πιο ισχυρές, ολοένα και πιο σύνθετες μηχανές που επιταχύνουν σωματίδια έχει καθοδηγήσει τη φαντασία μας με αδιάσειστα πειστήρια για το πώς πραγματικά λειτουργεί ο μικρόκοσμος. Ο Μεγάλος Αδρονικός Επιταχυντής είναι το πιο σύγχρονο και το πιο ισχυρό παράδειγμα μιας τέτοιας μηχανής. Επιπλέον έρχεται σε μια ξεχωριστή στιγμή στην ιστορία της φυσικής καθώς είναι σχεδιασμένος να ανακαλύψει όχι μόνο το τελευταίο εναπομείναν κομμάτι (το σωματίδιο Higgs) του πιο πλήρους μοντέλου που είχαμε ποτέ (Standard Model) για την περιγραφή του κόσμου αλλά και τα ίχνη ολόκληρων κλάσεων νέων σωματιδίων, τα ίχνη νέων θεωριών (υπερσυμμετρία, έξτρα διαστάσεις, τεχνικόλορ; ) που έχουμε καλούς λόγους να πιστεύουμε οτι θα εμφανιστούν μέσα στην ενεργειακή κλίμακα που σαρώνει ο LHC.

Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται απλώς για ένα πείραμα που θα βελτιώσει την ακρίβεια της περιγραφής μας ή θα επιβεβαιώσει μια από καιρό δεδομένη εικασία. Πρόκειται για ένα πείραμα που θα αποφασίσει καθοριστικά την πορεία της έρευνας στη θεωρητική φυσική τον εικοστό πρώτο αιώνα. Αν πετύχει. Αν αποτύχει (μ’αυτό εννοώ να μην πιάσει τους διακηρυγμένους στόχους τόσο στην ενέργεια όσο και στην “φωτεινότητα” - ένταση - των δεσμών πρωτονίων που συγκρούονται και ως συνέπεια αυτού να μην μπορέσει να πραγματοποιήσει τις ανακαλύψεις που περιμένουμε) η κοινότητα της φυσικής σωματιδίων θα χρειαστεί να καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια για να πείσει την κοινωνία (και τις πολιτικές ηγεσίες) οτι ένας πιο ισχυρός (γραμμικός; ) επιταχυντής αξίζει να χρηματοδοτηθεί!

* να σημειωθεί οτι ο ελληνικός όρος εστιάζει στην επιτάχυνση, αντί για την σύκρουση, μάλλον διότι ένας μεγάλος αδρονικός συγκρουστής ακόυγεται κάπως κακόηχα. Ο Μεγάλος Αδρονοκρούστης όμως;

Φαντάζομαι οτι σε κάθε επαγγελματικό χώρο ευδοκιμεί το φαουστικό ισοδύναμο αυτού που λένε “να πουλήσεις την ψυχή σου στο διάβολο”. Στο χώρο της φυσικής, και περιέργως, ειδικότερα στο χώρο της θεωρητικής φυσικής, όμως, πλησιάζουμε επικινδύνως την κυριολεξία: παρατάς τη φυσική και γίνεσαι Κουάντ!

Κουάντ, πάει να πεί τύπος που δουλεύει στα χρηματοοικονομικά, σε εταιρία που είτε παράγει λογισμικό για trading, είτε διαχειρίζεται η ίδια αστρονομικά ποσά σε χρηματιστηριακές αγορές. Σε προσλαμβάνουν για να κάνεις τα “μοντέλα”, δηλαδή να στήσεις ένα μοντέλο τιμολόγησης συγκεκριμένων προϊόντων (συνήθως προϊόντων με πολύπλοκη εξάρτηση από διάφορες underlying παραμέτρους οι οποίες αντιστοιχούν σε πιο χειροπιαστά προϊόντα) που υποτίθεται οτι καθοδηγεί τους traders. Προφανώς πληρώνεσαι αδρά γι’αυτό (ένας γάτος πτυχιούχος μπορεί να καθαρίσει από 75 μέχρι 250 χιλιάδες δολλάρια ετησίως τον πρώτο χρόνο, αν πιστέψει κανείς το εξαιρετικό άρθρο του D. Overbye για τους κουάντς) αλλά όχι τόσο αδρά όσο οι traders που κάνουν άλλωστε τα ντήλια και φέρουν την άμεση ευθύνη των αποφάσεών τους. Άλλωστε ο κουάντ στήνει ένα μοντέλο που δίνει ασφαλείς προβλέψεις *αν* ισχύουν συγκεκριμένες ad hoc υποθέσεις εργασίας. Αν κάτι εγγυάται, αυτό είναι η συνεπαγωγή απ’την ισχύ των υποθέσεων στην ισχύ των προβλέψεων.

Το αν ισχύουν οι υποθέσεις εργασίας το γνωρίζει μόνο ο Κύριος ημών, κι αυτός ίσως όχι με βεβαιότητα. Στην πραγματικότητα ορισμένες απ’αυτές (με πιο διάσημη την Γκαουσιανότητα της κατανομής που υποτίθεται οτι ακολουθούν οι διακυμάνσεις ενός άσετ - εδώ ο σχετικός κύρηκας) είναι σχεδόν βέβαιο οτι δεν ισχύουν καθολικά. Ισχύουν μόνο υπό κανονικές συνθήκες. Οι οποίες ορίζονται ως οι συνθήκες στις οποίες ισχύουν οι υποθέσεις.

Από την άλλη ως κουάντ, πρέπει να προσπαθήσεις να στήσεις ένα μοντέλο αποδοτικότερο από του διπλανού σου, το καλύτερο δυνατό ίσως, με τα συγκεκριμένα θεωρητικά εφόδια μιας επιστήμης (των οικονομικών) που ανακαλύπτει μόνο εσχάτως την ανάγκη για ποσοτικές περιγραφές και δυναμικές θεωρίες. Επίσης ο trader έχει κι αυτός ανάγκη από κάποιο είδος εργαλείου για να κάνει τη δουλειά του. Και τον trader κάποιος τον πληρώνει για να διαχειρίζεται κεφάλαια μειώνοντας υποτίθεται το ρίσκο διαφορων επενδύσεων.

Όταν το σύστημα καταρρέει, φυσικά, αρχίζει η διαδικασία αναζήτησης αποδιοπομπαίων τράγων. Φταίνε οι traders που είναι άπληστοι και παίρνουν αλόγιστα ρίσκα; Πιθανώς, αφού πιέζονται ασφυκτικά να έχουν μεγάλες αποδόσεις. Φταίνε οι κουάντς που τα μοντέλα τους δεν περιγράφουν καλά το σύστημα; Φταίνε οι μάνατζερ που δεν καταλαβαίνουν από αριθμούς; Φταίει το χρηματιστήριο και οι αγορές που είναι χαοτικές που λέει κι ο Μάντελμπροτ; Φταίνε οι πολιτικοί; Φταίει ο καπιταλισμός; Φταίει ο Στάλιν;

Η πιο σωστή ερώτηση βέβαια είναι γιατί κανείς δεν έχει πρόβλημα όταν οι ίδιοι κουάντς με τα ίδια μοντέλα και τους ίδους traders και τις ίδιες άπληστες χρηματοπιστωτικές πάνε καλά και οι δείκτες ευημερούν. Τα μοντέλα περιγράφουν καλύτερα την πραγματικότητα τότε; Η απάντηση (μάλλον) είναι όχι. Αλλά αυτό που μετράει δεν είναι, καθώς φαίνεται, η περιγραφή της πραγματικότητας, αλλά η επίτευξη του βραχυπρόθσεμου κέρδους. Jusqu’ ici tout va bien. Mais l’important ce n’est pas la chute, c’est l’atterrissage*.

Η πρόσκρουση λοιπόν μας φέρνει πίσω στην αρχική ιδέα του να πουλήσει κανείς την ψυχή του στο διάβολο**. Τα λεφτά, φυσικά, είναι όπως πάντα, πολλά (Άρη).

* Μέχρι εδώ, όλα καλά. Αλλά αυτό που έχει σημασία δεν είναι η πτώση, αλλά η πρόσκρουση (Το Μίσος).
** Προσφάτως, για να κάνει τη μετάβαση από τη φυσική στα χρηματοοικονομικά πιο εύκολη, υποθέτω, η μια και μοναδική βάση προδημοσιευμένων εργασιών στη θεωρητική φυσική και αστροφυσική άνοιξε και παράρτημα με quantitative finance (αυτή εδώ είναι μια γεύση από φρέσκα κουλούρια). Χωρίς peer reviewing ούτε που θέλω να φανταστω τί θα γράφουν εκεί μέσα. Είναι όμως σημείο των καιρών!